Брзината на заздравување на кожата не е иста кај машките и кај женските единки. До овој заклучок дошле научници од Брисел и Кембриџ, кои во студија објавена во списанието Nature покажале дека половите хормони одлучуваат како се обновува кожата и колку брзо се затвора раната. Истражувањето е направено на глувци, а дел од резултатите се проверени и на човечка кожа одгледана во лабораторија.

Како кожата постојано се обновува
Надворешниот слој на кожата, епидермисот, постојано ги губи старите клетки и ги заменува со нови. За тоа се грижат матичните клетки во најдолниот слој. Тие се делат, а дел од новите клетки созреваат и се движат кон површината, каде што ја формираат заштитната бариера на телото. Истиот процес е основа и за заздравување на кожата по повреда.
Тимот на професорот Седрик Бланпен од Слободниот универзитет во Брисел, во соработка со групата на професорот Бенџамин Сајмонс од Универзитетот Кембриџ, со напредна микроскопија ги следел поединечните матични клетки и нивните „потомци“ кај живи глувци цели пет месеци. Тоа е невообичаено долг период за ваков вид истражување. Притоа утврдиле дека матичните клетки минуваат низ меѓуфаза во која можат да се поделат само ограничен број пати пред целосно да созреат.
Тимска работа наспроти индивидуалци
Првобитната цел воопшто не била да се бараат разлики меѓу половите. Првиот автор на студијата, д-р Дан Енгелман, изјавил дека тимот бил изненаден кога открил силни разлики во начинот на кој матичните клетки ја обновуваат кожата кај женките и кај мажјаците.
Кај женките, „сестринските“ клетки што настанале од иста делба често ја носеле истата одлука во исто време: или двете продолжувале да се делат, или двете созревале. Кај мажјаците клетките биле помалку усогласени и се однесувале понезависно една од друга.
Хормоните го диктираат темпото
За да откријат од каде доаѓа разликата, истражувачите ја испитале улогата на половите хормони. Кога кај мажјаците бил отстранет главниот извор на тестостерон, нивните клетки на кожата почнале да се однесуваат слично на женските. Кога им бил даден дихидротестостерон, еден од најсилните машки хормони, машкиот образец се вратил.
Според авторите, тестостеронот ги забрзува созревањето на клетките и нивното заминување од слојот на матичните клетки. Истиот ефект бил забележан и кај човечка кожа реконструирана во лабораторија, третирана со тестостерон.
Кај женките, пак, отстранувањето на јајниците ја намалило делбата на матичните клетки и речиси целосно ја избришало нивната усогласеност. Естрадиолот, главниот женски хормон, го вратил нивото на делба. Научниците заклучуваат дека естрогените ја поттикнуваат делбата и им помагаат на новите клетки да работат координирано.
Побрзо заздравување на кожата кај женките
Разликите се виделе и кога истражувачите правеле мали рани на грбот на глувците. Кај женките раните се затворале значително побрзо, особено во првите неколку дена, а со текот на заздравувањето разликата се намалувала. Авторите ја поврзуваат почетната предност со тоа што матичните клетки кај женките побрзо се активираат и работат поусогласено.
Ова се надоврзува на постари наоди. Уште во 2002 година студија објавена во Journal of Clinical Investigation покажала дека кај машки глувци без тестостерон заздравувањето на кожата е забележително побрзо, а воспалението е послабо.
Што значи ова за луѓето
Засега ништо што би го сменило вашето секојдневие. Главните резултати доаѓаат од глувци, а самите автори велат дека се потребни уште истражувања за да се утврди колку овие процеси се совпаѓаат со човечката кожа. Ова не е причина да посегнете по хормони или препарати на своја рака. Ако имате рана што долго не заздравува, особено ако имате дијабетес, обратете се кај лекар.
Долгорочно, наодите би можеле да помогнат во развојот на третмани за заздравување на кожата прилагодени на полот, при изгореници, опоравување по операција и хронични рани кај луѓето со дијабетес. Истражувачите сметаат дека откритието би можело да поттикне и нови пристапи кон превенцијата на ракот на кожата, а следниот чекор на тимот е да ги испита разликите меѓу половите во настанувањето на ваквите тумори.
„Полот е параметар што премногу често се занемарува во биологијата и медицината“, вели професорот Бланпен. Неговата студија е уште еден доказ дека машкото и женското тело не реагираат секогаш исто, дури ни кога станува збор за обична гребнатинка.
















