Утре, во петок на 11 септември, Македонската православна црква го одбележува Отсекувањето на главата на Свети Јован Крстител – еден од најстрогите постни денови во целата година. Празникот е спомен на маченичката смрт на пророкот што го крстил Исус Христос во реката Јордан, а во народот низ вековите се обвиткал со мноштво верувања и забрани.
Зошто празникот паѓа на 11 септември
Македонската православна црква го празнува овој ден според јулијанскиот календар, каде што датумот е 29 август – што според новиот, граѓански календар одговара на 11 септември. Токму затоа секоја година го одбележуваме на истиот датум, во раната есен.
Во народниот говор и светителот и денот се познати под повеќе имиња: Свети Јован Сечиглав, Свети Јован Отсечен и Свети Јован Опсечен. Инаку, во текот на годината има уште два големи Јованови празници – раѓањето на 7 јули и зачнувањето на 6 октомври.
Отсекување на главата на Свети Јован Крстител – приказната зад празникот
Во времето кога Јован проповедал во Галилеја, владеел Ирод Антипа. Тој ја отфрлил својата законита сопруга и живеел со Иродијада, жената на својот сè уште жив брат. Јован отворено го прекорувал за тоа, па Ирод го фрлил во затвор.
На една прослава за роденденот на Ирод, Саломија, ќерката на Иродијада, играла пред гостите и толку го занела владетелот што тој ѝ ветил дека ќе ѝ даде сè што ќе посака. Наговорена од мајка си, таа ја побарала главата на Јован Крстител на послужавник. Ирод ја исполнил заклетвата, а учениците на пророкот подоцна тајно го погребале неговото тело.
Строг пост и што налага црквата
Поради значењето на настанот, црквата го прогласила овој ден за строг пост, без оглед на тоа во кој ден од неделата паѓа. Во некои краишта верниците не јадат ништо додека не се стемни, слично на најстрогиот пост во годината, оној на Велики Петок. Во црковниот календар денот е обележан со црвена буква.
Народни обичаи и верувања
Околу овој празник постојат стари верувања што и денес се почитуваат по многу домови, особено на село. Најпознатото е поврзано со црвената боја, која потсетува на пролеаната крв на светителот:
- Не се јаде и не се пие ништо црвено – домати, лубеница, црвено вино – а особено децата се чуваат од црвена храна.
- Многумина на овој ден не земаат нож во раце, во спомен на начинот на кој настрадал светителот.
- Се избегнува тешка работа, а денот народот го смета за погоден за берење лековити билки.
Ваквите обичаи се дел од народната традиција и се пренесуваат од колено на колено – слично на обичаите за тоа што треба, а што не треба да се прави на Задушница. Интересно е и тоа што касапскиот еснаф го имал Свети Јован за свој заштитник и празникот го одбележувал со посебно внимание.
Празникот Отсекување на главата на Свети Јован Крстител е меѓу позначајните есенски празници кај нас, како и Митровден кој доаѓа подоцна во годината. Ако сакате поопширно за традицијата поврзана со овој светител, повеќе детали има во записите за празникот Отсечение. А кај вас дома, дали се почитуваат правилата за овој строг пост?
