Денес секоја моторна пила ни е поврзана со шума, дрва за огрев и уредување двор. Малкумина знаат дека нејзиниот најстар предок не настанал во шумата, туку во породилиштето. Првата пила со ланец ја осмислиле двајца шкотски лекари во 18 век, за да им помогнат на жените при тешко породување.
Кога бебето не може да излезе
Пред модерната медицина, породувањето било една од најчестите причини за смрт кај жените. Во прединдустриска Англија, приближно десет од илјада породувања завршувале со смрт на мајката, речиси 50 пати повеќе од денес.
Посебно опасни биле случаите кога бебето ќе заглави, на пример поради тесна карлица. Царскиот рез тогаш бил многу ризичен, па лекарите барале други решенија.
Нож и без анестезија
Во 1777 година францускиот лекар Жан-Рене Сиго извел операција наречена симфизиотомија. Со неа се пресекувал зглобот на предниот дел од карлицата, за таа да се рашири и бебето да може да излезе. Зафатот се правел со нож и без анестезија, бидејќи таа сѐ уште не постоела.
Ланецот на Ејткен и Џефри
Сечењето со нож било бавно и мачно. Затоа околу 1785 година шкотските лекари Џон Ејткен и Џејмс Џефри осмислиле поинаков алат: флексибилна пила од назабени алки на ланец, со дрвени рачки на двата краја. Со неа зафатот се правел многу побрзо.
Целта не била да се предизвика ужас, туку обратното, операцијата да трае пократко и да биде помалку болна. Оваа пила, позната како „пилата на Ејткен“, останала главен алат за вакви итни случаи речиси до крајот на 19 век.
Со рачка, како вистинска моторна пила
Во 1830-тите германскиот хирург Бернхард Хајне го унапредил изумот. Неговиот алат, наречен остеотом, имал ланец што се движел со вртење рачка, на сличен принцип на кој работи и денешната моторна пила. Бил прецизен, но тежок за ракување, па малку хирурзи умееле да го користат.
Подоцна италијанскиот хирург Леонардо Џигли создал тенка жичена пила со рачки на краевите. Таа и денес се користи во хирургијата, на пример при ампутации, како и во ветеринарството.
Од операциската сала до шумата
Кон крајот на 19 век, со анестезијата, подобрата хигиена и посигурниот царски рез, медицинските пили со ланец полека излегле од употреба. Идејата за ланец што сече, сепак, преживеала.
Во 20 век истиот принцип го презеле шумарите. Германската компанија „Штил“ наведува дека во 1926 година ја претставила првата пренослива моторна пила со ланец за сечење стебла во шума. Првите вакви машини биле тешки и често ги носеле по двајца работници. Со текот на децениите станале сѐ полесни, сѐ до моделите што денес ги купуваме за дворот.
Следниот пат кога ќе ја слушнете пилата на соседот, сетете се дека зад овој бучен алат стои необична приказна, која започнала со обид да се спаси живот.
