Летото официјално си заминува, а календарот ни носи еден од четирите пресвртни моменти во годината. Прв ден на есента 2026 е 23 септември – денот кога Сонцето навидум ја преминува небесната екваторска линија и северната полутопка навлегува во есен. Еве што точно се случува тој ден и зошто популарната претстава дека „денот и ноќта се еднакви“ не е сосема точна.
Есента во 2026 година започнува на 23 септември, во 02:05 часот по нашето време (00:05 според UTC), според астрономските пресметки. Тоа е моментот на есенската рамноденица, кога Сонцето навидум го преминува небесниот екватор движејќи се од север кон југ. Од тој ден натаму ноќите стануваат подолги од деновите сѐ до зимата.
Што е есенска рамноденица
Рамноденицата е астрономски настан, а не датум одреден од традицијата. Двапати годишно – на пролет и на есен – Земјината оска е така поставена што Сонцето свети речиси подеднакво врз двете полутопки. Тогаш и на северот и на југот денот и ноќта траат приближно исто. По есенската рамноденица кај нас деновите почнуваат видливо да се скратуваат, а темнината доаѓа сѐ порано.
Зошто денот и ноќта не се баш еднакви
Иако името „рамноденица“ сугерира совршена рамнотежа, во пракса денот на 23 септември е малку подолг од ноќта. Причините се две. Прво, Земјината атмосфера ја крши сончевата светлина, па Сонцето го гледаме над хоризонтот неколку минути пред навистина да изгрее и уште неколку минути откако зашло. Второ, изгрејсонцето се мери од мигот кога ќе се појави првиот раб на сончевиот диск, а зајдисонцето кога ќе исчезне последниот – што дополнително додава минути дневна светлина.
Вистинскиот ден кога денот и ноќта траат точно по 12 часа се вика еквилукс и кај нас паѓа неколку дена подоцна, околу 25 септември. Значи, ако сакате да ја доживеете вистинската рамнотежа меѓу светлината и темнината, тоа е крајот на неделата, а не самиот ден на рамноденицата.
Што носи есента кај нас
Освен астрономијата, првиот ден на есента има и практична страна. Деновите стануваат посвежи, започнува бербата на грозјето и другите доцни плодови, а ритамот на животот се враќа во вообичаените релси по летниот одмор. За многумина есента е омилено време од годината токму поради поумерените температури и златните бои во природата.
Астролошки, 23 септември е и почеток на сезоната на Вага – знак поврзан со рамнотежа и хармонија, што убаво се совпаѓа со симболиката на самата рамноденица. Повеќе за тоа што носи новиот период прочитајте во неделниот хороскоп за сезоната на Вага, а сите астролошки текстови ги следите во рубриката Астрологија на Турлитава.
Без разлика дали есента ја чекате со нетрпение или со мала носталгија по летото, 23 септември е добар повод да го забавите темпото и да уживате во промената. Кое годишно време ви е омилено?
