Србија деска гласаше на предвремени парламентарни избори, а првите проекции покажуваат промена на власта по повеќе од една деценија. Изборите се одржаа на 25 октомври 2026 година, иако редовниот рок беше до декември 2027. Претседателот Александар Вучиќ ги распиша во септември.
Кој води?
Според првата проекција на агенцијата Ipsos и Центарот за слободни избори и демократија (CeSID), „Студентска листа – Студентите победуваат“ освојува 52 отсто од гласовите и 138 мандати. Листата „Александар Вучиќ – Обединета Србија“ добива 39,3 отсто. Проекцијата е направена врз основа на 56 отсто обработен примерок. Листата „Ивица Дачиќ – Фактор на стабилност“ добива 2,3 отсто.
Слични бројки објави и набљудувачката организација ЦРТА: Студентската листа 51,47 отсто, а „Александар Вучиќ – Обединета Србија“ 40,42 отсто.
За мнозинство во Собранието се потребни 126 од вкупно 250 пратеници. Доколку проекциите се потврдат, Студентската листа би имала самостојно мнозинство.
Вучиќ го призна поразот
Вучиќ, како носител на листата „Обединета Србија“, вечерта изјави дека листата ги изгубила изборите и дека победила Студентската листа. Додаде дека во парламентот ќе влезе и Сојузот на војводинските Унгарци. Според неговата проценка, неговата листа ќе има околу 105 мандати, а Студентската листа помеѓу 135 и 140. Студентската листа вечерта прогласи победа.
Што покажува официјалното броење?
Републичката изборна комисија (РИК) брои побавно, а првите делумни резултати се разликуваат од проекциите. Според првите податоци од 203 обработени избирачки места, „Обединета Србија“ имаше 54,69 отсто, а Студентската листа 36,04 отсто. Со понатамошното броење разликата се намалува: при 17,4 отсто пребројани гласови, „Обединета Србија“ имаше 47,03 отсто, а Студентската листа 44,27 отсто.
Причината за разликата е што бројките доаѓаат од различни извори. РИК прикажува само дел од пребројаните избирачки места, кои пристигнуваат постепено. Проекцијата на CeSID и Ipsos се заснова на репрезентативен примерок од целата земја. Конечните официјални резултати се очекуваат во наредните денови.
Рекордна излезност
Според проценката на Ipsos и CeSID, до 19 часот гласале 67,6 отсто од запишаните избирачи. РИК претходно објави излезност од 64,89 отсто до 18 часот. Уште од отворањето на избирачките места во 7 часот наутро низ цела Србија беа забележани големи гужви. Аналитичарите оценуваат дека високата излезност придонесува за легитимитетот на резултатот.
Контекст
Изборите се одржаа по повеќе од една година протести. По падот на настрешницата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година започнаа антикорупциски протести предводени од студентите. Во јануари 2025 премиерот Милош Вучевиќ ја најави својата оставка. Студентите потоа побараа предвремени избори и најавија дека ќе учествуваат на нив. Студентската листа ја поддржаа повеќе опозициски партии, меѓу кои ДС, ЗЛФ, ПСГ, Двери и „Доста е било“.
Српската напредна партија е на власт од 2012 година. Мандатот на Вучиќ како претседател трае до 31 мај 2027 година. Тој не може повторно да се кандидира бидејќи одработил два последователни мандати.
Резултатите се прелиминарни и ќе бидат ажурирани.
